Το Πεκίνο ως ο μαγαλύτερος εισαγωγές πετρελαίου στον κόσμο, επισφράγισε τη στενη ενεργειακή συμμαχίαμε το Ιράν 2021 με μια 25ετή συμφωνία συνεργασίας αξίας 400 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εξασφαλίζοντας μειωμένη τιμή ιρανικού πετρελαίου σε αντάλλαγμα για επενδύσεις σε ενεργειακές, χρηματοπιστωτικές και άλλες κρίσιμες ιρανικές υποδομές
Το Ιράν εξετάζει το ενδεχόμενο να επιτρέψει σε περιορισμένο αριθμό δεξαμενόπλοιων να περάσουν από τα Στενά του Hormuz, με την προϋπόθεση ότι το φορτίο θα αποτελέσει αντικείμενο συναλλαγής σε κινεζικό γιουάν, δήλωσε ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος στο CNN το Σάββατο 14 Μαρτίου 2026.
Ο αξιωματούχος είπε ότι η πιθανή κίνηση αποτελεί μέρος του σχεδίου της Τεχεράνης για τη διαχείριση της ροής δεξαμενόπλοιων μέσω του στρατηγικού κόμβου για τις θαλάσσιες μεταφορές.
Το παγκόσμιο πετρέλαιο συναλλάσσεται κυρίως σε δολάρια ΗΠΑ, εκτός από το ρωσικό πετρέλαιο που τελεί υπό κυρώσεις, το οποίο τιμολογείται σε ρούβλια ή γιουάν.
Η Κίνα προσπαθεί εδώ και χρόνια να επεκτείνει τη χρήση του γιουάν στις συναλλαγές πετρελαίου, αν και το δολάριο παραμένει το κύριο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.
Το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Hormuz από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αναταράσσοντας τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου με επιθέσεις και απειλές εναντίον πλοίων που διέρχονται. Ωστόσο, ορισμένα πλοία φέρεται να λαμβάνουν εξαίρεση—για να συνεχίσουν να ρέουν εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού προς την Κίνα.
Αυτή η ειδική διευκόλυνση αντανακλά την οικονομική «γραμμή ζωής» που, όπως λένε ειδικοί, έχει εξασφαλίσει η Τεχαράνη από το Πεκίνα, το οποίο απορροφά πλέον περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.
Και ενώ η Κίνα έχει παρουσιάσει τον εαυτό της κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης ως εξωτερική «δύναμη ειρήνευσης», το εκτεταμένο εμπόριο πετρελαίου—μέσω δύσκολα εντοπίσιμων δικτύων κρατικών φορέων και εταιρειών-βιτρίνων—επιτρέπει στο Ιράν τώρα να χρηματοδοτεί τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις.
«Με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) να ελέγχουν τώρα έως και περίπου το 50% των εσόδων από τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, [τα έσοδα από την Κίνα] χρηματοδοτούν ουσιαστικά τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις και τους περιφερειακούς πληρεξούσιους», δήλωσε ο Tuvia Gering, ερευνητής στο Atlantic Council’s Global China Hub.
Μετά τις δυτικές κυρώσεις που απέκλεισαν τη Τεχεράνη από πολλούς διεθνείς αγοραστές και χρηματοπιστωτικά συστήματα, το Ιράν βρήκε έναν πρόθυμο αγοραστή στην Κίνα, τον μεγαλύτερο εισαγωγέα αργού στον κόσμο.
Το Πεκίνο επισφράγισε αυτή τη σχέση το 2021 με μια 25ετή συμφωνία συνεργασίας αξίας 400 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εξασφαλίζοντας μειωμένη τιμή ιρανικού πετρελαίου σε αντάλλαγμα για επενδύσεις σε ενεργειακές, χρηματοπιστωτικές και άλλες κρίσιμες ιρανικές υποδομές, ανέφερε η New York Times.
Οι σκιώδεις εμπορικές σχέσεις
Ωστόσο, μεγάλο μέρος του εμπορίου τους παραμένει «σκιώδες».
Σύμφωνα με έκθεση του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ πέρυσι, μέρος του πετρελαίου που προορίζεται για την Κίνα διέρχεται μέσω Μαλαισίας, Σιγκαπούρης και Βιετνάμ, ή αναφέρεται απλώς ως «άγνωστης προέλευσης».
Η έρευνα της εταιρείας Kharon και οι κυρώσεις των ΗΠΑ αποκαλύπτουν το ρόλο που διαδραματίζουν οι κινεζικοί φορείς στο εμπόριο πετρελαίου του Ιράν σε τρία βασικά επίπεδα:
1. Οι αγοραστές: Τα ανεξάρτητα διυλιστήρια (Teapot Refineries)
Με την ανησυχία για κυρώσεις, οι μεγάλες κρατικές διυλιστήριες της Κίνας απομακρύνθηκαν από την αγορά ιρανικού αργού μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν το 2018.
Το κενό καλύφθηκε από τις «teapots», μικρές ανεξάρτητες διυλιστήρια στην επαρχία Shandong, που ξεκίνησαν να λαμβάνουν άδειες εισαγωγής από το 2015 όταν η Κίνα έσπασε το κρατικό μονοπώλιο στις αγορές πετρελαίου - έως το 2025, εκτιμάται ότι αντιπροσώπευαν το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου προς την Κίνα.
Η ρύθμιση αυτή προσφέρει στο Πεκίνο «τη δυνατότητα εύλογης άρνησης ευθύνης», όπως δήλωσε η Maia Nikoladze, αναπληρώτρια διευθύντρια στο Atlantic Council’s GeoEconomics Center.
Τα μικρότερα διυλιστήρια «παρουσιάζουν περιορισμένο συστημικό κίνδυνο εάν επιβληθούν κυρώσεις».
Ωστόσο, η έρευνα της Kharon δείχνει ότι η «ανεξαρτησία» των teapots δεν αντικατοπτρίζει πλήρως την πραγματικότητα.
Παρά τη φαινομενική ιδιωτική τους ιδιοκτησία, συνδέονται στενά με το κινεζικό κράτος μέσω κοινοπραξιών, συνεργασιών με κρατικές επιχειρήσεις και πελατών συνδεδεμένων με την κυβέρνηση.
2. Το σύστημα διανομής: O σκιώδης στόλος
Το Ιράν μεταφέρει το πετρέλαιό του μέσω ενός «εκτεταμένου δικτύου δεξαμενόπλοιων και εταιρειών διαχείρισης πλοίων», όπως το χαρακτήρισε το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών.
Τα πλοία αλλάζουν ονόματα και σημαίες, πλαστογραφούν αρχεία φορτίου και παραπλανούν τα συστήματα εντοπισμού για να κρύψουν την πορεία τους.
Η ιδιοκτησία καλύπτεται από εταιρείες-βιτρίνες, καθιστώντας δύσκολο να εντοπιστεί ποιος ελέγχει το πλοίο ή ποιος πληρώνεται.
Έρευνα της Kharon αναφέρει, για παράδειγμα, ότι ο Κινέζος Chen Yongkang διαχειρίζεται δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τουλάχιστον δύο εταιρείες στο Hong Kong, έναν διαχειριστή δεξαμενόπλοιων στο Shanghai, και στόλο χημικών και πετρελαϊκών πλοίων.
Οι κινεζικοί ενεργειακοί γίγαντες εμφανίζονται επίσης ως πελάτες στο δίκτυο αυτό.
3. Χρηματοδότηση: Εταιρείες – «βιτρίνες»
Οι κυρώσεις των ΗΠΑ περιορίζουν τις άμεσες πληρωμές από την Κίνας στο Ιράν.
Ωστόσο, οι δύο χώρες βρήκαν εναλλακτικούς τρόπους. Σύμφωνα με το Wall Street Journal, η China εφαρμόζει ένα σύστημα «construction-for-oil», (κατασκευαστικά έργα έναντι πετρελαίου) όπου το Iran στέλνει αργό στην Κίνα και, σε αντάλλαγμα, κινεζικές εταιρείες κατασκευάζουν αεροδρόμια, διυλιστήρια και δίκτυα μεταφορών στο Iran.
Εταιρείες-βιτρίνες στο Κίνα και το Hong Kong λειτουργούν ως ενδιάμεσοι, καταγράφοντας τις συναλλαγές και αποκρύπτοντας την προέλευση του πετρελαίου.
Η έρευνα δείχνει ότι η Κίνα έχει δημιουργήσει μια «οικονομία παράκαμψης κυρώσεων».
Το σύστημα αυτό δεν θα υπήρχε αν οι στρατηγικές αποφάσεις μεταξύ Πεκίνο και Τεχεράνη δεν επέτρεπαν τη λειτουργία του, από το εμπόριο πετρελαίου μέχρι τη χρηματοδότηση.
Εκτόξευση τιμών
Το Brent έκλεισε πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση, ολοκληρώνοντας τη μέρα στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον ετών, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται και οι παγκόσμιοι ηγέτες δυσκολεύονται να επιλύσουν τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου.
Το παγκόσμιο σημείο αναφοράς για το πετρέλαιο αυξήθηκε και διαμορφώθηκε στα 103,14 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα συμβόλαια αμερικανικού αργού έκλεισαν κοντά στα 99 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2022.
Αναλυτές και traders αναφέρουν ότι εάν το Brent παραμείνει πάνω από το σημαντικό ψυχολογικό επίπεδο των 100 δολαρίων το βαρέλι, θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump να τερματίσει τον πόλεμο με το Ιράν, καθώς το ενεργειακό κόστος εκτοξεύεται.
Ήδη, το υψηλότερο κόστος πετρελαίου έχει αρχίσει να μετακυλίεται στους καταναλωτές σε όλο τον κόσμο, με τις τιμές σε προϊόντα όπως τα καύσιμα κίνησης και το υγραέριο μαγειρέματος να αυξάνονται σημαντικά.
www.bankingnews.gr
Ο αξιωματούχος είπε ότι η πιθανή κίνηση αποτελεί μέρος του σχεδίου της Τεχεράνης για τη διαχείριση της ροής δεξαμενόπλοιων μέσω του στρατηγικού κόμβου για τις θαλάσσιες μεταφορές.
Το παγκόσμιο πετρέλαιο συναλλάσσεται κυρίως σε δολάρια ΗΠΑ, εκτός από το ρωσικό πετρέλαιο που τελεί υπό κυρώσεις, το οποίο τιμολογείται σε ρούβλια ή γιουάν.
Η Κίνα προσπαθεί εδώ και χρόνια να επεκτείνει τη χρήση του γιουάν στις συναλλαγές πετρελαίου, αν και το δολάριο παραμένει το κύριο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.
Το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Hormuz από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αναταράσσοντας τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου με επιθέσεις και απειλές εναντίον πλοίων που διέρχονται. Ωστόσο, ορισμένα πλοία φέρεται να λαμβάνουν εξαίρεση—για να συνεχίσουν να ρέουν εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού προς την Κίνα.
Αυτή η ειδική διευκόλυνση αντανακλά την οικονομική «γραμμή ζωής» που, όπως λένε ειδικοί, έχει εξασφαλίσει η Τεχαράνη από το Πεκίνα, το οποίο απορροφά πλέον περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.
Και ενώ η Κίνα έχει παρουσιάσει τον εαυτό της κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης ως εξωτερική «δύναμη ειρήνευσης», το εκτεταμένο εμπόριο πετρελαίου—μέσω δύσκολα εντοπίσιμων δικτύων κρατικών φορέων και εταιρειών-βιτρίνων—επιτρέπει στο Ιράν τώρα να χρηματοδοτεί τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις.
«Με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) να ελέγχουν τώρα έως και περίπου το 50% των εσόδων από τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, [τα έσοδα από την Κίνα] χρηματοδοτούν ουσιαστικά τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις και τους περιφερειακούς πληρεξούσιους», δήλωσε ο Tuvia Gering, ερευνητής στο Atlantic Council’s Global China Hub.
Μετά τις δυτικές κυρώσεις που απέκλεισαν τη Τεχεράνη από πολλούς διεθνείς αγοραστές και χρηματοπιστωτικά συστήματα, το Ιράν βρήκε έναν πρόθυμο αγοραστή στην Κίνα, τον μεγαλύτερο εισαγωγέα αργού στον κόσμο.
Το Πεκίνο επισφράγισε αυτή τη σχέση το 2021 με μια 25ετή συμφωνία συνεργασίας αξίας 400 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εξασφαλίζοντας μειωμένη τιμή ιρανικού πετρελαίου σε αντάλλαγμα για επενδύσεις σε ενεργειακές, χρηματοπιστωτικές και άλλες κρίσιμες ιρανικές υποδομές, ανέφερε η New York Times.
Οι σκιώδεις εμπορικές σχέσεις
Ωστόσο, μεγάλο μέρος του εμπορίου τους παραμένει «σκιώδες».
Σύμφωνα με έκθεση του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ πέρυσι, μέρος του πετρελαίου που προορίζεται για την Κίνα διέρχεται μέσω Μαλαισίας, Σιγκαπούρης και Βιετνάμ, ή αναφέρεται απλώς ως «άγνωστης προέλευσης».
Η έρευνα της εταιρείας Kharon και οι κυρώσεις των ΗΠΑ αποκαλύπτουν το ρόλο που διαδραματίζουν οι κινεζικοί φορείς στο εμπόριο πετρελαίου του Ιράν σε τρία βασικά επίπεδα:
1. Οι αγοραστές: Τα ανεξάρτητα διυλιστήρια (Teapot Refineries)
Με την ανησυχία για κυρώσεις, οι μεγάλες κρατικές διυλιστήριες της Κίνας απομακρύνθηκαν από την αγορά ιρανικού αργού μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν το 2018.
Το κενό καλύφθηκε από τις «teapots», μικρές ανεξάρτητες διυλιστήρια στην επαρχία Shandong, που ξεκίνησαν να λαμβάνουν άδειες εισαγωγής από το 2015 όταν η Κίνα έσπασε το κρατικό μονοπώλιο στις αγορές πετρελαίου - έως το 2025, εκτιμάται ότι αντιπροσώπευαν το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου προς την Κίνα.
Η ρύθμιση αυτή προσφέρει στο Πεκίνο «τη δυνατότητα εύλογης άρνησης ευθύνης», όπως δήλωσε η Maia Nikoladze, αναπληρώτρια διευθύντρια στο Atlantic Council’s GeoEconomics Center.
Τα μικρότερα διυλιστήρια «παρουσιάζουν περιορισμένο συστημικό κίνδυνο εάν επιβληθούν κυρώσεις».
Ωστόσο, η έρευνα της Kharon δείχνει ότι η «ανεξαρτησία» των teapots δεν αντικατοπτρίζει πλήρως την πραγματικότητα.
Παρά τη φαινομενική ιδιωτική τους ιδιοκτησία, συνδέονται στενά με το κινεζικό κράτος μέσω κοινοπραξιών, συνεργασιών με κρατικές επιχειρήσεις και πελατών συνδεδεμένων με την κυβέρνηση.
2. Το σύστημα διανομής: O σκιώδης στόλος
Το Ιράν μεταφέρει το πετρέλαιό του μέσω ενός «εκτεταμένου δικτύου δεξαμενόπλοιων και εταιρειών διαχείρισης πλοίων», όπως το χαρακτήρισε το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών.
Τα πλοία αλλάζουν ονόματα και σημαίες, πλαστογραφούν αρχεία φορτίου και παραπλανούν τα συστήματα εντοπισμού για να κρύψουν την πορεία τους.
Η ιδιοκτησία καλύπτεται από εταιρείες-βιτρίνες, καθιστώντας δύσκολο να εντοπιστεί ποιος ελέγχει το πλοίο ή ποιος πληρώνεται.
Έρευνα της Kharon αναφέρει, για παράδειγμα, ότι ο Κινέζος Chen Yongkang διαχειρίζεται δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τουλάχιστον δύο εταιρείες στο Hong Kong, έναν διαχειριστή δεξαμενόπλοιων στο Shanghai, και στόλο χημικών και πετρελαϊκών πλοίων.
Οι κινεζικοί ενεργειακοί γίγαντες εμφανίζονται επίσης ως πελάτες στο δίκτυο αυτό.
3. Χρηματοδότηση: Εταιρείες – «βιτρίνες»
Οι κυρώσεις των ΗΠΑ περιορίζουν τις άμεσες πληρωμές από την Κίνας στο Ιράν.
Ωστόσο, οι δύο χώρες βρήκαν εναλλακτικούς τρόπους. Σύμφωνα με το Wall Street Journal, η China εφαρμόζει ένα σύστημα «construction-for-oil», (κατασκευαστικά έργα έναντι πετρελαίου) όπου το Iran στέλνει αργό στην Κίνα και, σε αντάλλαγμα, κινεζικές εταιρείες κατασκευάζουν αεροδρόμια, διυλιστήρια και δίκτυα μεταφορών στο Iran.
Εταιρείες-βιτρίνες στο Κίνα και το Hong Kong λειτουργούν ως ενδιάμεσοι, καταγράφοντας τις συναλλαγές και αποκρύπτοντας την προέλευση του πετρελαίου.
Η έρευνα δείχνει ότι η Κίνα έχει δημιουργήσει μια «οικονομία παράκαμψης κυρώσεων».
Το σύστημα αυτό δεν θα υπήρχε αν οι στρατηγικές αποφάσεις μεταξύ Πεκίνο και Τεχεράνη δεν επέτρεπαν τη λειτουργία του, από το εμπόριο πετρελαίου μέχρι τη χρηματοδότηση.
Εκτόξευση τιμών
Το Brent έκλεισε πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση, ολοκληρώνοντας τη μέρα στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον ετών, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται και οι παγκόσμιοι ηγέτες δυσκολεύονται να επιλύσουν τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου.
Το παγκόσμιο σημείο αναφοράς για το πετρέλαιο αυξήθηκε και διαμορφώθηκε στα 103,14 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα συμβόλαια αμερικανικού αργού έκλεισαν κοντά στα 99 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2022.
Αναλυτές και traders αναφέρουν ότι εάν το Brent παραμείνει πάνω από το σημαντικό ψυχολογικό επίπεδο των 100 δολαρίων το βαρέλι, θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump να τερματίσει τον πόλεμο με το Ιράν, καθώς το ενεργειακό κόστος εκτοξεύεται.
Ήδη, το υψηλότερο κόστος πετρελαίου έχει αρχίσει να μετακυλίεται στους καταναλωτές σε όλο τον κόσμο, με τις τιμές σε προϊόντα όπως τα καύσιμα κίνησης και το υγραέριο μαγειρέματος να αυξάνονται σημαντικά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών